Kategoria: Artykuły

Dziś korzystasz z internetu jak z centrum handlowego. Niby wejście jest darmowe, ale płacisz danymi, uwagą i zależnością. Europejski intranet ma być jak droga lub prąd. Działa dla wszystkich, według jasnych zasad. To nie jest tylko nowa technologia, ale fundamentalna zmiana w podejściu do cyfrowego obywatelstwa. Infrastruktura ta zapewnia stabilność oraz bezpieczeństwo bez konieczności ciągłego…

Współczesna architektura sieci internetowej, zdominowana przez paradygmat monetyzacji danych osobowych, doprowadziła do powstania globalnego systemu nadzoru, który w literaturze przedmiotu określa się mianem kapitalizmu inwigilacji. W tym modelu każda interakcja użytkownika z usługą cyfrową staje się surowcem do produkcji prognoz zachowań, które są następnie sprzedawane na rynkach reklamowych. Obawa przed „Wielkim Bratkiem” – czy to…

Wstęp: Koniec ery cyfrowej niewinności Przez ostatnie dwie dekady rządy europejskie, w tym polska administracja, funkcjonowały w stanie swoistej cyfrowej naiwności. Wygoda, niska cena i łatwość wdrożenia sprawiły, że infrastruktura krytyczna państw – od skrzynek mailowych urzędników, przez systemy ochrony zdrowia, aż po narzędzia planowania strategicznego – została de facto wyprowadzona na serwery należące do…

I. Wstęp Przełom lat 2025 i 2026 przeszedł do historii jako moment fundamentalnego zerwania z doktryną laissez-faire w nadzorze nad przestrzenią cyfrową. Obserwujemy globalny odwrót od nieskutecznej samoregulacji platform Big Tech na rzecz twardego interwencjonizmu państwowego, motywowanego pogłębiającym się kryzysem zdrowia psychicznego młodzieży. Niniejszy raport analizuje trzy dominujące modele tej transformacji: anglosaski model prohibicji (Australia),…

Scena z życia. Wyobraź sobie, że pewnego dnia tracisz dostęp do kluczowego konta – np. poczty elektronicznej powiązanej z bankiem czy telefonu. Otrzymujesz lakoniczny, automatyczny komunikat o “naruszeniu zasad” i blokadzie. Nie wiesz, co konkretnie się stało ani dlaczego. Nie masz realnej drogi odwołania – formularz kontaktowy albo milczy, albo odsyła Cię w kółko do…

Streszczenie Współczesny internet znalazł się w punkcie krytycznym. Pierwotna obietnica otwartej, zdecentralizowanej sieci ustąpiła miejsca rzeczywistości zdominowanej przez komercyjne monopole, gospodarkę uwagi i inwigilację behawioralną. Niniejsze opracowanie analizuje koncepcję Europejskiego Intranetu (projekt Avalon) jako odpowiedzi na ten kryzys. Proponujemy przejście od modelu platformowego do modelu Cyfrowej Infrastruktury Publicznej (DPI), w którym tożsamość, płatności i wymiana…

Platforma to prywatne centrum handlowe. Infrastruktura to droga, energia i woda. Co to zmienia dla zwykłego człowieka? Wprowadzenie Obecny internet działa jak wielki komercyjny mall: prywatne platformy walczą o uwagę użytkowników reklamami i emocjonalnymi podpowiedziami. Model ten okazał się toksyczny – użytkownicy stali się źródłem danych i gotowymi ofiarami manipulacji, a przestrzeń publiczna coraz bardziej…

Nie chodzi o to, czy AI jest „dobra”. Ważniejsze są zasady, które sprawią, że człowiek nie przegra z algorytmem.  Wyobraź sobie taką sytuację: składasz wniosek o ważne świadczenie, a system komputerowy go odrzuca. Albo automatyczny program przydziela Cię na koniec kolejki do lekarza. Na dodatek oznacza Twój przypadek jako „podejrzany” – i nikt nie umie powiedzieć, dlaczego.…

Wprowadzenie Dezinformacja w internecie często kojarzy się przede wszystkim z fałszywymi treściami – nieprawdziwymi informacjami, zmanipulowanymi zdjęciami czy filmami. Jednak źródłem problemu nie jest wyłącznie treść, lecz przede wszystkim sposób jej dystrybucji. W dobie mediów społecznościowych kłamstwo może obiec świat szybciej niż zdąży zostać sprostowane, głównie za sprawą botów, farm trolli i algorytmów promujących skrajne emocje. Ten esej pokazuje,…

1. Dylemat z życia w sieci – zaufanie kontra prywatność Basia chciała sprzedać używany telefon przez internet. Na jednym z popularnych serwisów ogłoszeniowych musiała podać publicznie swoje pełne dane i numer telefonu – bała się o prywatność, bo raz opublikowane informacje mogą krążyć w sieci już zawsze. Znalazła inny portal, który umożliwiał anonimowe wystawienie oferty,…